Интернет: қалай жұмыс істейді және оның даму тарихы

Интернет — бүгінгі күні біздің өміріміздің ажырамас бөлігіне айналған, әлемдік компьютерлік желілердің кешені. Бұл мақалада біз интернеттің негізгі жұмыс принциптерін, оның қысқаша тарихи даму жолын және қазіргі заманғы рөлін қарастырамыз.

Интернеттің қысқаша тарихы

Интернеттің алғашқы нұсқасы 1960-шы жылдардың соңында АҚШ-та ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network) деп аталатын жоба ретінде пайда болды. Оның мақсаты әртүрлі университеттер мен зерттеу орталықтарының компьютерлерін байланыстырып, ақпарат алмасу мүмкіндігін қамтамасыз ету болды. 1983 жылы TCP/IP (Transmission Control Protocol/Internet Protocol) деп аталатын стандарттық протокол қабылданды, бұл әртүрлі желілердің бір-бірімен үйлесімді жұмыс істеуіне жол ашты.

1990 жылдардың басында World Wide Web (WWW) пайда болды, ол Тим Бернерс-Лидің Hypertext Transfer Protocol (HTTP) және Hypertext Markup Language (HTML) технологияларына негізделген еді. Бұл интернетті кең таралған және қолдануға оңай құралға айналдырды.

Интернет қалай жұмыс істейді?

Интернет жұмысы бірнеше негізгі құрылымдарға негізделген:

• Клиенттер мен серверлер: Сіздің компьютеріңіз немесе смартфоныңыз клиент ретінде әрекет етеді. Ол ақпаратты сұрайды (мысалы, веб-бетті ашу). Бұл сұраныс интернет арқылы серверге (ақпаратты сақтайтын күшті компьютер) жіберіледі. Сервер сұранысты өңдеп, қажетті деректерді (веб-бетті) клиентке қайтарады.
• IP мекен-жайлары және DNS: Интернеттегі әрбір құрылғының бірегі сандық идентификаторы бар — IP мекен-жайы (мысалы, 192.168.1.1). Адамдарға сандар тізбегін есте сақтау қиын болғандықтан, домен атаулары жүйесі (DNS) қолданылады. DNS домен атын (мысалы, faqanswer.net) сәйкес IP мекен-жайына аударады.
• Маршрутизаторлар және пакеттер: Интернет арқылы жіберілетін ақпарат (мәтін, сурет, бейне) шағын бөліктерге — пакеттерге бөлінеді. Әрбір пакетте деректер мен жеткізу мекен-жайы бар. Маршрутизаторлар деп аталатын арнайы құрылғылар бұл пакеттерді интернет желісі арқылы ең тиімді жолмен бағыттайды. Барлық пакеттер мақсатқа жеткен соң, олар қайтадан дұрыс ретпен жиналып, түпнұсқа ақпаратты құрайды.

Интернеттің қазіргі рөлі

Интернет білім алу, қарым-қатынас, бизнес жүргізу және бос уақыт өткізу үшін негізгі құралға айналды. Ол әлемнің әрбір бұрышына ақпаратқа тез қол жеткізу мүмкіндігін береді. Сонымен қатар, бұл технология біздің қоғамды, экономиканы және мәдениетті түбегейлі өзгертіп, жаңа мүмкіндіктер мен сындарлы мәселелерді (деректер қорғау, ақпараттық қауіпсіздік) бірге әкелді.

Интернет — бұл үнемі дамып, өзгеріп отыратын күрделі жүйе. Оның негізгі принциптерін түсіну заманауи ақпараттық кеңістікте өз орныңызды табуға және оны тиімді пайдалануға көмектеседі.