Қазақ хандығы – қазіргі Қазақстан жерінде орналасқан, қазақ халқының мемлекеттік бірлестігі ретінде XV ғасырда пайда болды. Оның құрылуы Орталық Азия тарихындағы маңызды оқиға болып табылады.

Тарихи алғышарттар

XV ғасырдың ортасында Алтын Орда ыдырап, оның орнына бірнеше тәуелсіз хандықтар пайда болды. Осындай хандықтардың бірі – Әбілхайыр хан басқарған Өзбек хандығы. Бірақ оның ішіндегі рулар арасында қақтығыстар жиі болып, билікке наразылық өсті.

Орталық Азия даласының көрінісі

Керей мен Жәнібек

Тарихи деректер бойынша, Қазақ хандығын құрушылар – Керей хан (Гирей) және Жәнібек хан. Олар Әбілхайыр ханның билігіне қарсы шығып, оның әскерінен жеңіліп, шығысқа қарай қоныс аударды. Олар өздерінің жаңа қауымын "қазақ" деп атады, бұл сөз көне түркі тілінен "еркін", "батыр" деген мағынаны білдіреді.

1465 жыл шамасында олар Могулистан шекарасына жақын жерде өздерінің тәуелсіз билігін орнатты. Бұл оқиға Қазақ хандығының ресми бастауы саналады.

Хандықтың дамуы

Керей мен Жәнібек бастаған қауым тез арада күшейіп, көршілес аймақтардан көптеген руларды өзіне тартты. Олардың әділ билігі мен еркін өмір салты туралы аңыздар тарады. Хандық біртіндеп үш жүзге (Ұлы жүз, Орта жүз, Кіші жүз) бөлініп, әрқайсысының өз аймағы мен рулық құрылымы қалыптасты.

"Қазақтың түбі бір, тамыры бір. Бізді біріктірген – еркіндік пен даланың кеңдігі."

Қорытынды

Сонымен, Қазақ хандығын құрушылар ретінде Керей хан пен Жәнібек ханды атауға болады. Олардың бастамасы қазақ халқының мемлекеттік дәстүрінің бастауы болды және келесі ғасырлар бойы дала өркениетінің орталығына айналды. Бұл тарихи сәт тек билік үшін күрес емес, сонымен қатар жаңа мәдени және саяси бірлестіктің қалыптасуы болды.